Tahran’da Düşen Ukrayna Hava Yolları’na Ait Boeing 737-800 Hakkındaki İlk İzlenimlerim

11.01.2020
A+
A-

 

8 Ocak 2020 ‘sekiz ocak iki bin yirmi’ unutulmayacak iki önemli hadisiye tanıklık etti.

Günün ilk saatlerinde Irak’taki Amerikan üslerinin İran tarafından bombalandığı haberini aldık. Vw yine, İran’dan sabah saatlerinde bir haber daha geldi: Yerel saatle sabah saat 6:12 sıralarında Ukrayna Hava Yolları’na ait bir Boeing 737 düştü. Ne yazık ki kazada uçakta bulunan 176 kişi hayatını kaybetti.

Güne bu önemli iki haberle başlamıştık. Füzeler havada uçuştuğu bir gece sonrası, akla ilk gelen şey; bu uçağın da bir füze tarafından kasıtlı olarak vurulmuş olabileceği ihtimaliydi. Fakat uçağın düştüğü yer hakkındaki bilgiler bu ihtimali çürütüyordu.

Sabotaj İhtimali Yok

Uçak, Tahran’dan havalandıktan çok kısa bir süre sonra düşmüştü. Aklı başında bir ülkede, intikamın faturasının o ülkenin yurttaşlarına kesilmesi gibi bir ihtimal yoktur. Yani demek istediğim; eğer, İran bu uçağı düşürmek isterse onun ülkenin hava sahasını terk etmesini beklerdi. Aksi halde başkentin üzerinde uçan bir alev topu yerde, yüzlerce insanın canına mal olabilirdi.

Hava Şartlarından Dolayı Uçağın Düşme İhtimali: Olabilir

Hava,  havcılıktaki bazı hadiselerde en etken faktörlerden biri olarak düşünülebilir. Nitekim bir önceki gün (7 Ocak Çarşamba), Sabiha Gökçen Hava Limanı’nda, Pegasus Hava Yollarına ait yine bir Boeing 737-800 İstanbul’da etkili olan kötü hava koşullarından dolayı, yaptığı sert iniş sonrasında kontrolü kaybedilmiş ve pistten, toprak alana çıkmıştı.

İran’daki bu uçak kazasının gerçekleştiği esnada, hava sıcaklığının -2’yi gördüğü söyleniyordu. Bu durumda, uçağın ‘buzlanma’ sonrası ‘uçuş yüzeylerindeki’ hava akımının bozulup, kontrolün kaybedilince düşme olasılığı üzerine odaklanılabilirdi. Fakat, gün içinde bir video vardı ki bu ihtimali çürütmeye yetti.

Yukarıdaki videodan da görülebileceği üzerine uçak havadayken bir nedenden dolayı alev topuna dönüşmüş ve sonrasında, şiddetli bir biçimde yere çakılmıştır.

Teknik Bir Arazıdan Dolayı Uçağın Düşmüş Olabileceği İhtimali: Yüksek!

Uçağın havada giderken yanabilmesi için; motorlarının ciddi bir şekilde hasar görmesi ve alevlenmeye başlaması gerekmektedir. Ama bu durumun ilerlememesi için çözüm de vardır.

Uçak üreticileri her motora, acil durumlarda kullanmak üzere bir ‘yangın söndürücü tüp’ sistemi yerleştirmiştir. Tabi motor markasına göre bu değişir: mesela Rolls Royce ürettiği her uçak motoruna bir adet yangın söndürme tüpü yerleştirmişken, Pratt & Whitney, CFM, Generel Electric… vb. Motor üretici firmalar her iki motor tarafından ortak kullanılmak üzere, sadece 1 adet yangın söndürücü tüp yerleştirmiştir. Bu yangın söndürücü tüpler, iki motorun da alevlenmesi durumunda ‘yetersiz’ kalabilir. Ve motorlardaki yangın söndürülemeden bitme olasılığı vardır.

Hal böyle olunca da kanatların içine ve merkez gövdeye yerleştirilmiş yakıt tankları tutuşabilir ve uçak havada bir alev topuna dönebilir. Videoda da uçağın düşmeden önce havada yandığı görülüyor.

Terör Eylemi Olasılığı: Var

Evet, böyle bir olasılık var. Uçağa bir teröristin bomba yerleştirme ve bunu infilak ettirme olasılığı olabilir. Eğer böyle bir olasılık varsa da zaten bu kara kutular (Flight Data Recorder) incelenince ortaya çıkacaktır. Ama kim Ukrayna Hava Yolları’nın uçağını düşürmek istesin ki? İran’la Ukrayna arasında bir husumet de yok (Bildiği kadarıyla). Yani bu ihtimal de ‘düşük’.

Peki, Nasıl Olur da Üç Yaşındaki Uçak Düşer?

İster 1 isterse 21 yaşında olsun, bakımı düzgün yapılmayan her uçak düşebilir. Bu arabalarda da böyledir. Altınızdaki araç, dünyanın en kaliteli arabası olsa ne yazar? Eğer siz onu hor kullanmışsanız ve düzenli bir şekilde servislerini yapmadıysanız araba tabiki de bozulur. Ama bakarsınız 3 kuruşluk bir araba bakımı düzenli bir şekilde yapıldığından bozulmaz. Takır takır yol da gider.

Haa… Bakımı hangi tamircide yaptırdığınız da önemlidir. İşini doğru dürüst yapmayan adamın yaptığı tamirden kuşkulanılır. Böyle birinin işinin sizi yarı yolda bırakma ihtimali yüksektir. Uçağın tamircisi de: Uçak Bakım Mühendisleri/Teknisyenleridir.

Tabi bu kişilerin işini doğru dürüst bir biçimde yapıp yapmadıklarından sorumlu olan kurumda, o ülkenin sivil havacılık dairesidir. Ukrayna’nın havacılık otoritelerinin işlerini ne kadar kaliteli bir biçimde yürüttüğü sorgulanmalıdır. Eğer varsa, ihmaller dikkate alınmalı ve üzerine gidilmelidir.

Pilot Hatası Olasılığı: Tabi ki Var!

Üzerinde konuşmadığımız bir konu. Pilot hatası. Pilotun acil bir durumda aldığı kararlar o uçuşun kaderini belirler. Olabildiğince en doğru kararı vermekle yükümlüdür bir pilot. Mesela, bir keresinde, yine buna benzer bir durumda, uçağın pilotu arızalanan motora müdahale etmesi gerekirken yanlış motora müdehale ettiği ve onu devre dışı bıraktığını duydum. Hal böyle olunca itiş gücü olmayan uçak ‘stall’ olup yere çakılmış. Bu olasılık İranda gerçekleşen bu kazada olasılıklar arasında yer alabilir. Kalkış esnasındaki bir uçağın ciddi derecede güç kaybetmesi onun yere çakılmasına sebebiyet verebilir.

Kara kutu herşeyin ortaya çıkmasına ve detaylı incelemeler sonucu doğru bir neticeye ulaşılmasına sebebiyet verecektir.

Bir daha böyle bir kazanın yaşanmaması dileğiyle…

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.